Blogs van advocaten
in Amsterdam

Hoe beëindig ik een renteswap?

Beëindiging van een renteswap en zorgplicht

Van groot belang is op te merken dat iedere andere voorwaarden voor renteswaps/rentederivaten hanteert. De voorwaarden van ABN AMRO Bank zijn vanzelfsprekend anders dan de voorwaarden van Rabobank, SNS, Deutsche Bank, et cetera.

Veel problemen ontstaan bij renteswap als zij worden beëindigd, omdat vrijwel alle aan het MKB geadviseerde renteswaps een negatieve marktwaarde hebben. Recent besprak ik als advocaat financieel recht een uitspraak waarin Rabobank een renteswap-procedure heeft verloren, dit omdat Rabobank de bijzondere zorgplicht als bank heeft geschonden. Echter, veel blijkt af te hangen van de uitleg bij het aangaan van de renteswap. 

Uitleg van een renteswap en zorgplicht

Banken hebben renteswaps geadviseerd als een bescherming tegen ontwikkeling van de rente (en wel een bescherming tegen een rentestijging). Een veel gehoorde klacht van ondernemers is echter dat zij geen keuze hadden. Naast hun variabele financiering (Euribor) wilde (of in de woorden van veel gedupeerden: eiste) de bank vaak dat er een renteswap werd afgesloten, waarbij werd voorgedaan alsof de rente werd gefixeerd en/of vastgezet.

Eerder schreef ik al dat veel gedupeerden dachten dat zij door het afsluiten van een renteswap een vaste rente kregen. In een uitspraak bij de rechtbank Amsterdam werd al bepaald dat de informatievoorziening van ING over de opslag op de variabele lening onvoldoende was.  Echter, op de onderliggende financiering heeft de bank vrijwel altijd bepaald dat zij daar nog een opslag op mag rekenen. Dat betekent dat de effectieve rente die de klant moet betalen, de rente op basis van de swap is, plus de opslag op de variabele lening. Soms loopt dit op tot 7 à 8 procent, dit terwijl EURIBOR op een zeer laag tarief staat.

Renteswap een vaste rente?

Omdat veel banken de opslag op de variabele lening hebben verhoogd, betaalden veel ondernemers helemaal geen vaste rente, maar werden zij geconfronteerd met een (variabele!) opslag. De Autoriteit Financiële Markten heeft over dienstverlening rentederivaten hierover al  aangegeven:

Een tweede punt van aandacht is de communicatie over de renteopslag op het basistarief (bijvoorbeeld Euribor). Zo is het de AFM opgevallen dat banken in hun informatieverstrekking onvoldoende duidelijk laten blijken dat een renteswap geen garanties biedt tegen stijgende rentelasten als gevolg van stijging van de risico-opslagen. De risico- en liquiditeitsopslagen die banken doorberekenen aan de cliënten vallen niet onder de swap, alleen de marktrente is gefixeerd. Gelet op de ontwikkelingen in de afgelopen jaren dient dit aspect duidelijker in de informatievoorziening naar voren te komen."

Als advocaat AFM heb ik deze rentederivaat aanbevelingen toegelicht. 
Ook begint in rechtspraak naar voren te komen dat banken hierover onvoldoende hebben geïnformeerd. Daarvoor verwijs ik voor nu even naar de volgende uitspraak, waarin duidelijk wordt dat de bank wel degelijk een informatieplicht heeft over de variabele opslag op de variabele lening.
Veel gedupeerde ondernemers geven aan dat zij van de renteswap af willen. De renteswap is echter een los staand product van de financiering. Omdat de renteswap is afgesloten tegen een hoger rentepercentage dan de huidige EURIBOR stand kennen vrijwel alle renteswaps een negatieve marktwaarde. Dat wil zeggen; dat daar waar de renteswap wordt beëindigd, de bank een boete/negatieve marktwaarde eist. Eerder legde ik al uit wat een negatieve marktwaarde is. Een renteswap kan echter ook een positieve waarde kennen, te weten als de rentestand hoger zou zijn dan de overeengekomen ‘swaprente’.

Renteswap verkocht als flexibel product

Bij de verkoop van renteswaps, heeft een aantal banken ook aangegeven dat renteswaps op ieder gewenst moment beëindigd kunnen worden en verhandelbaar zouden zijn. Het zou een flexibel product zijn. In de praktijk blijkt dat niet altijd zo te zijn. Om een renteswap door een andere bank te laten overnemen, is misschien theoretisch mogelijk, maar in de praktijk komt het niet veel voor, omdat banken simpelweg weigeren om een door een andere bank geadviseerde renteswap over te nemen. Terecht wordt aangegeven dat daarmee de renteswap minder flexibel is dan voorgespiegeld. 
In de documentatie van Rabobank gaf zij bijvoorbeeld aan dat het product verhandelbaar was en op elk moment beëindigd kan worden. Zo stond er in het verkoopmateriaal:

‘een renteruil is een uiterst flexibel instrument en kan geheel naar uw wensen worden ingericht. Zo kan er gekozen worden voor een andere looptijd of een andere hoofdsom. De renteruil kan overigens op elk moment worden beëindigd. Op basis van de dan geldende marktomstandigheden zal worden vastgesteld welk bedrag u hier voor krijgt of juist dient te betalen.’

Maar dat blijkt in de praktijk niet waar. Dat is belangrijk, omdat goed bedacht moet worden dat de renteswap een los staand product is. Eerder legde ik als advocaat financieel recht uit dat een renteswap fictieve hoofdsommen heeft, die gelijk moeten lopen aan de hoofdsommen van de financiering. De bank rekent namelijk af over de hoofdsommen van de renteswap. Als die hoofdsommen gelijk zijn of lager zijn dan de variabele lening, is er in ieder geval geen sprake van een mismatch.

Als de hoofdsommen van de renteswap echter hoger zijn dan de hoofdsommen van de variabele lening, is er wel degelijk wat aan de hand en is er sprake van een zogenoemde mismatch. Dan wordt er in feite rente betaald over een bedrag dat u niet aan financiering heeft. Dit kan bijvoorbeeld komen omdat het product verkeerd is opgesteld door uw bank, of omdat u tussentijds heeft afgelost op financieringen, maar de renteswap niet is aangepast. Dit alles klinkt ingewikkeld en dat is het eigenlijk ook wel.

Hoe kan ik mijn renteswap nu beëindigen?

Zoals gezegd, deed Rabobank het voorkomen alsof een renteswap heel flexibel was en op elk moment kon worden beëindigd. Er werd aangegeven dat daar waar de rente zich gunstig zou ontwikkelen (dus zou stijgen) de ondernemer dan ook de kans had om zelfs te verdienen op de renteswap. Het blijkt echter dat in het geval van Rabobank de algemene voorwaarden voor swaps (voor financiële derivaten) van de Rabobank dicteren dat de klant niet zomaar de renteswap kan beëindigen. Daar staat tegenover dat uit die voorwaarden volgt dat de bank heel veel gronden heeft om eenzijdig de renteswap te beëindigen. Zonder medewerking van de bank kan een klant van de renteswap van Rabobank niet af, zowel niet bij een negatieve waarde als bij een positieve waarde. Inmiddels heeft de Rabobank ook erkent dat zij niet verplicht is om mee te werken aan beëindiging van de renteswap. Dat staat wat mij betreft (als advocaat financieel recht) in volledige tegenspraak met het verkoopmateriaal waarin stond:

 ‘de renteruil kon overigens op elk moment worden beëindigd.’

Ook de stelling dat een renteswap een uiterst flexibel instrument is, is in strijd met de werkelijkheid.
Iedere bank gebruikt echter weer andere voorwaarden. Veel banken werken wel mee aan de beëindiging, maar dan moet tevens een boete/negatieve marktwaarde worden betaald. Veel ondernemers geven aan dat zij daarover onvoldoende zijn geïnformeerd en dat zij over dit specifieke risico niet zijn gewaarschuwd. Ook is vaak van tevoren door banken niet inzichtelijk gemaakt hoe hoog de negatieve marktwaarde zou kunnen belopen.
Mocht u een probleem hebben met renteswap, bijvoorbeeld dat deze gedwongen wordt beëindigd of dat u wilt beëindigen, dan is het raadzaam u te wenden tot een advocaat financieel recht.

Problemen met renteswap

Inmiddels blijkt uit de rechtspraak dat verschillende ondernemers zich tot de rechter wendden. Niet iedereen krijgt gelijk, omdat sommige banken simpelweg een uitgebreidere informatievoorziening hebben gegeven bij de renteswap, maar ook omdat sommige klanten deskundiger en professioneler geweest zijn dan anderen. Het blijkt maatwerk te zijn en indien u nader advies wil hebben over uw renteswap en wat u aan juridische stappen daartegen kunt doen, dan kunt u altijd vrijblijvend contact opnemen met Jasper Hagers, advocaat financieel recht, onder meer gespecialiseerd in de juridische aspecten renteswaps. Hij kan u adviseren over de zorgplicht van banken en een mogelijke schadeclaim.

Categorieën

Juridisch actueel

Movie

Contact form